Paniek in de Polder. Polytiek in tijden van populisme

Paniek in de Polder. Polytiek in tijden van populisme

Jos de Mul. Paniek in de Polder. Polytiek in tijden van populisme. Rotterdam: Lemniscaat, februari 2017. Uitgebreide en geactualiseerde editie met twee extra hoofdstukken en…

More...
Kunstmatig van nature. Onderweg naar Homo sapiens 3.0

Kunstmatig van nature. Onderweg naar Homo sapiens 3.0

Jos de Mul, Kunstmatig van nature. Onderweg naar Homo sapiens 3.0. Essay Maand van de Filosofie. Rotterdam: Lemiscaat, 2014.1ste druk: 2014; 2de druk: 2016.  In…

More...
Destiny Domesticated. The Rebirth of Tragedy Out of the Spirit of Technology

Destiny Domesticated. The Rebirth of Tragedy Out of the Spirit of Technology

Jos de Mul. Destiny Domesticated. The Rebirth of Tragedy Out of the Spirit of Technology. State University of New York (SUNY) Press, 2014.  Destiny Domesticated investigates…

More...
Wittgenstein 2.0: Philosophical reading and writing after the mediatic turn

Wittgenstein 2.0: Philosophical reading and writing after the mediatic turn

Jos de Mul. Wittgenstein 2.0: Philosophical reading and writing after the mediatic turn. In: A. Pichler & H. Hrachovec (eds.) Wittgenstein and the Philosophy of Information. Proceedings…

More...
The sovereign debt crisis or Sophie’s choice. On European tragedies, guilt and responsibility

The sovereign debt crisis or Sophie’s choice. On European tragedies, guilt and responsibility

Liesbeth Noordegraaf-Eelens and Jos de Mul, The sovereign debt crisis or Sophie’s choice. On European tragedies, guilt and responsibility. Heinrich Böll Stiftung. European Union. December…

More...
Horizons of Hermeneutics

Horizons of Hermeneutics

Jos de Mul. Horizons of Hermeneutics: Intercultural Hermeneutics in a Globalizing World.  Frontiers of Philosophy in China. Vol. 6, No. 4 (2011), 628-655. DOI: 10.1007/s11466-011-0159-x (DOI) 10.1007/s11466-011-0159-x…

More...
《主权债务危机还是苏菲的抉择:论欧洲的悲剧、罪恶与责任》

《主权债务危机还是苏菲的抉择:论欧洲的悲剧、罪恶与责任》

约斯·德·穆尔 (Jos de Mul),里斯贝思·努尔德格拉芙 (Liesbeth Noordegraaf-Eelens):《主权债务危机还是苏菲的抉择:论欧洲的悲剧、罪恶与责任》(The sovereign debt crisis or Sophie’s choice. On European tragedies, guilt and responsibility),《社会科学战线》2012年第4期(Social Science Front no.4 2012),《新华文摘》2012年第13期全文转载(Xinhua Digest ,no13 2012).

More...
The Work of Art in the Age of Digital Recombination

The Work of Art in the Age of Digital Recombination

Jos de Mul. The work of art in the age of digital recombination. In J. Raessens, M. Schäfer, M. v. d. Boomen, Lehmann and S. A.-S.…

More...
PedoBot® is niet boos, maar wel verdrietig (en soms opgewonden)

PedoBot® is niet boos, maar wel verdrietig (en soms opgewonden)

Jos de Mul. PedoBot® is niet boos, maar wel verdrietig (en soms opgewonden). Over intelligente robots, emoties en sociale interactie. In J.B. de Jong (red.),…

More...
The game of life. Narrative and ludic identity formation in computer games

The game of life. Narrative and ludic identity formation in computer games

Jos de Mul. The game of life. Narrative and ludic identity formation in computer games. In: J. Goldstein and J. Raessens,Handbook of Computer Games Studies. Cambridge MA…

More...
Possible printings.  On 3D printing, database ontology and open (meta)design

Possible printings. On 3D printing, database ontology and open (meta)design

Jos de Mul. Possible printings. On 3D printing, database ontology and open (meta)design. In: B. van den Berg, S. van der Hof & E. Kosta…

More...
Possible printings.  On 3D printing, database ontology and open (meta)design

Possible printings. On 3D printing, database ontology and open (meta)design

Jos de Mul. Possible printings. On 3D printing, database ontology and open (meta)design. In: B. van den Berg, S. van der Hof & E. Kosta…

More...
Frontpage Slideshow | Copyright © 2006-2011 JoomlaWorks Ltd.

Boeken: beschrijving en recensies

Meeting OSCAR and Erica

Jos de Mul. Meeting OSCAR and Erica. On almost living bodies, new media aesthetics, and the East-West divide. In Aesthetics and Mass Culture. Proceedings of the 20th International Congress of Aesthetics. Seoul: Seoul National University, Invited Round Table, 64-69.

Abstract In this paper OSCAR, the protagonist of the online science fiction project The Modular Body of Dutch media artist Floris Kaayk, meets Erica, an android robot, functioning as an autonomous conversation partner, and designed by the Japanese robotic engineer Hiroshi Ishiguro. It will be argued that these two cultural artifacts, despite striking similarities (both are advanced products of reductionist converging technologies, balancing between fiction and reality, and embedded in the mass medium environment of the Internet), from an ontological perspective they embody two different attitudes towards robots and artificial intelligences. Whereas The Modular Body is prototypical for the Christian Western worldview in which android robots are under taboo, the Asian love for android robots like Erica, which mimic human appearance and behavior as close as possible, is connected with the reflective anthropomorphism that characterizes Eastern religions like Buddhism and Shintoism.  Although we should be aware of a digital revival of orientalism (the more because in our globalizing world we increasingly exchange and share cultural forms, information and communication technologies being obvious examples), Westerners may learn something from Eastern robotics. Because of their religious traditions Asian people may be better prepared for the conceptualization and design of a society in which humans and artificial lifeforms harmoniously live together.  

Turkish Delight. The lesson to be learnt from Commagene

Jos de Mul. Turkish Delight. In: Ayşen Savaş & Sevin Osmay (eds.), Jale Erzen Testimonial. Middle East  Technical University (METU) Press, 2017, 146-152.

Of all the times I met with Jale Erzen over the last couple of decades, our meeting in May 2002 was perhaps the most memorable. Jale had invited me to take part in the 6th International Symposium of SANART about Art and Social Engagement, held at the Middle East Technical University (METU). The Symposium took place shortly after 9/11, a time when many heated discussions were held in Turkey, just as in other countries, about the political Islam, the role of religion in society, and the separation of church and state, and in Ankara the tension was running high between the Kemalists and the politicians inspired by the Islam.  

Following the conference, I went on a short trip with Jale and about ten other philosophers, from five different continents, to the east of Turkey, which was planned by Jale. We flew to Diyarbakir and then travelled on by bus and later by jeep through the northern part of the virtual state of Kurdistan. It was a memorable trip because of several reasons. In the first place because of the awe-inspiring endless bleak mountains around us, in which the only humans living there seem to be goatherds herding their flocks in search of the last remnants of vegetation. It was difficult to imagine a bigger contrast with the polders in Zeeland where I grew up.  The impression the vast and rugged landscape made on me was intensified by the realisation that we were surrounded by thousands of years of history. This vast region situated 'between the rivers', the Euphrates and the Tigris, used to be called Mesopotamia in ancient times and was full of fig-, olive-, walnut- and pomegranate trees, vines and oleander bushes. According to tradition here was once the Biblical Garden of Eden.

Preface. In: Zha Changping. World Relational Aesthetics. A History of Ideas in Pioneering Contemporary Chinese Art

Jos de Mul. Preface. In: Zha Changping. World Relational Aesthetics. A History of Ideas in Pioneering Contemporary Chinese Art. Volume One. Shanghai: Sanlian, 2017, xiv-xvi, xvii-xx.

In 2006, as part of a lecture tour through China, which brought me to cities as different as Urumqi and Shanghai, I also participated in a conference of the International Association of Aesthetics in Chengdu. It was on this occasion that I met Zha Changping for the first time. I was introduced to him by a common friend of us, the Shanghai-based historian Chen Xin. During my stay in Chengdu, Changping and I had several conversations, and I especially remember one hot evening in June, whenwe, together with museum sculptor Zhu Cheng and my wife Gerry, were sitting on a terrace near the Fu river, discussing the state of contemporary art, religion and politics in China and Europe, meanwhile enjoying the delicious Sichuan food and cool beers and watching the joyful play of the little children on the terrace. It was a wonderful evening, to which my memories often return.

Since that first meeting more than ten years have passed, in which Changping and I kept in touch. I followed his publications (unfortunately only being able to read the English ones, as I am not able to read Chinese) and was impressed by his productivity andthe broad scope of his publications, ranging from art criticism and art history – such as the very informative Up-On Chengdu, Somatic Aesthetics and Scene Connection (2013) - to studies in the logic of history, Japanese history, New Testament studies, and a series of translations. What moreover impressed me was his profound familiarity with Western art theories and the creative way he applied them within a Chinese context. Changping proved to be all-round humanities scholar with an inspiring intercultural approach.

序言 约斯·德·穆尔 In: Zha Changping. World Relational Aesthetics. A History of Ideas in Pioneering Contemporary Chinese Art

序言 约斯·德·穆尔. In: Zha Changping. World Relational Aesthetics. A History of Ideas in Pioneering Contemporary Chinese Art. Volume One. Shanghai: Sanlian, 2017, xiv-xvi, xvii-xx.

序言约斯·德·穆尔(鹿特丹伊拉斯谟大学)

    2006年,我来中国参加学术讲座,访问了不同的城市。这些城市各具千秋,例如乌鲁木齐和上海。我也参加了国际美学协会在成都举办的会议。会上,我第一次见到查常平先生。介绍我们认识的是一位共同的朋友:上海的历史学者陈新。在成都逗留期间,常平和我有几次对话。我还记得六月一个炎热的夜晚,我们和雕塑家朱成以及我妻子格里(Gerry)一起坐在府河边的露台上,讨论中国和欧洲的当代艺术、宗教和政治的状况,一面享受着四川美食和冰啤,一面看着露台上小孩快乐地玩耍。真是一个美好之夜,让我难以忘怀。

    一晃十多年过去了。此间,常平和我保持着联系。他的出版物我都拜读过(可惜只能读翻译成英文的那些作品,因为我不懂中文)。他产出之多、涉猎之广,令我钦佩,从艺术批评和艺术史——如丰富多彩的《向上成都,身体美学与场景凸现》(2013)——到历史逻辑、日本历史、新约研究和一系列翻译作品。更令我印象深刻的是:他深谙西方艺术理论并且能够灵活应用于汉语语境中。常平确实是一位全面的人文学者,善于运用启发性的跨文化研究方法。

From Yijing to Hypermedia: Some Notes on Computer-mediated Literary Theory and Criticism

Jos de Mul. From Yijing to Hypermedia: Some Notes on Computer-mediated Literary Theory and Criticism. In: Peng Feng (ed.), Aesthetics and Contemporary Art. International Yearbook of Aesthetics. Volume 16. Beijing University: 2016, 114-125.

The development and global dissemination of computers - from the mainframe computers in the middle of the 20th century up to the smart phones that enable us to be online everywhere at any time - has an enormous impact on virtually every domain in human life, including art and literature. In the past decades, we have witnessed the emergence of different kinds of new media, that – among many other things – also have given birth to new art forms and genres, such as computer animations, hypertext, and interactive netart. All these new (that is: computer-mediated) media can be called “hypermedia”, because they share two fundamental characteristics: they are media that are both multimedial and non-linear.

In this contribution I will discuss the impact of hypermedia on literary theory and criticism. More particularly, the question I will focus on in my lecture is: how to write about hypermedia? In what ways do hypermedia affect literary theory and literary criticism. However, when writing about hypermedia, literature can only be a point of departure of our examination. After all, hypermedia are media that absorb and thereby re-mediate the other “old media”, literature included.[1] And this, as I will argue, also applies to literary theory and literary criticism, which at least partly is going to be transformed into hypermedial criticism.

Wat is Data?

Jos de Mul. Théo van Doesburg 2.0. Wat is Data? In: Mieke Gerritzen et al. Van Dada naar Data. Breda: Museum of the Image (MOTI), 2016, 23.

théo van doesburg 2.0: Wat is Data? (Uitgave: “Geen Stijl” Den Haag, 2023).

Wat is Data

Het zal u waarschijnlijk verwonderen, van iemand die aan het dataïsme onschuldig is, van een niet-dataïst een en ander over data te vernemen.

Data: de schrik van de beursgoeroe, van de privacy bewakers, van de designer, de cultuur-industrieel, de Gutmensch; van wie al niet.

Een dergelijk onderwerp is misschien allerminst geschikt om er een zwaarwichtige rede over te houden, wat ik dan ook volstrekt niet beoog.

Ik zal tevreden zijn wanneer ik de dataïstische levenshouding enigszins kan toelichten. Dit lijkt mij vooral nodig in een land, dat sinds 1960 voor elke nieuwe levensuiting hermetisch gesloten bleef.

Ik zou overigens pretentieus zijn, wanneer ik in de mening verkeerde, dat het mogelijk ware het mysterie Data intellectueel bevattelijk te maken.

Denis Nobles 'kruistocht' tegen het neodarwinisme

Jos de Mul. Denis Nobles 'kruistocht' tegen het neodarwinisme. In: Dennis Noble, De muziek van het leven. Biologie voorbij de genen. Amsterdam, 2016, 11-30.

Wat is leven? Decennia wetenschappelijk onderzoek heeft het menselijk genoom in kaart gebracht. Vanuit het perspectief van genen, zoals voorgesteld in Richard Dawkins’ bekende bestseller The Selfish Gene, zijn levende wezens slechts tijdelijke voertuigen voor de genetische codes. Maar in De muziek van het leven laat de wereldvermaarde fysioloog Denis Noble zien dat we voor een goed begrip van het leven voorbij de genen moeten gaan. Het genoom behelst maar één aspect van het menselijk leven. Om het leven echt te kunnen begrijpen moeten we op verschillende niveaus tegelijk kijken.

Het leven is volgens Noble met een symfonie te vergelijken, waarin de bladmuziek (genen), de instrumenten (cellen), de secties in het orkest (organen) en de componist (de evolutie) allemaal even onontbeerlijk zijn. De auteur weeft deze muziekmetafoor door zijn verhaal en verduidelijkt zo ideeën die anders voor niet-wetenschappers lastig te begrijpen zijn. In een elegante, persoonlijke stijl ontwikkelt Noble een overtuigend alternatief voor Dawkins’ genetisch reductionisme en beschrijft hij hoe leven voortkomt uit de even complexe als fascinerende interacties tussen verschillende niveaus binnen het organisme, en tussen organisme en omgeving.

De muziek van het leven wordt in- en uitgeleid door filosoof Jos de Mul. Hij geeft een begrijpelijk en helder overzicht van de moderne evolutieleer en genetica, plaatst Nobles belangwekkende boek in de context van actuele debatten over de beperkingen van het neodarwinisme, en bespreekt de implicaties daarvan voor ons mensbeeld.

Denis Noble (1936) is emeritus hoogleraar van de University of Oxford en bioloog en fysioloog, en een van de bedenkers van de systeembiologie.

‘verrassend eenvoudig te lezen…. Het kan iedereen worden aanbevolen die is geïnteresseerd in het fundament van het leven.’
– Science Magazine

‘zeer aansprekend’
– The Guardian

'Survival of the fittest metaphor'

Jos de Mul. 'Survival of the fittest metaphor'. In: Dennis Noble, De muziek van het leven. Biologie voorbij de genen. Amsterdam, 2016, 193-221

Wat is leven? Decennia wetenschappelijk onderzoek heeft het menselijk genoom in kaart gebracht. Vanuit het perspectief van genen, zoals voorgesteld in Richard Dawkins’ bekende bestseller The Selfish Gene, zijn levende wezens slechts tijdelijke voertuigen voor de genetische codes. Maar in De muziek van het leven laat de wereldvermaarde fysioloog Denis Noble zien dat we voor een goed begrip van het leven voorbij de genen moeten gaan. Het genoom behelst maar één aspect van het menselijk leven. Om het leven echt te kunnen begrijpen moeten we op verschillende niveaus tegelijk kijken.

Het leven is volgens Noble met een symfonie te vergelijken, waarin de bladmuziek (genen), de instrumenten (cellen), de secties in het orkest (organen) en de componist (de evolutie) allemaal even onontbeerlijk zijn. De auteur weeft deze muziekmetafoor door zijn verhaal en verduidelijkt zo ideeën die anders voor niet-wetenschappers lastig te begrijpen zijn. In een elegante, persoonlijke stijl ontwikkelt Noble een overtuigend alternatief voor Dawkins’ genetisch reductionisme en beschrijft hij hoe leven voortkomt uit de even complexe als fascinerende interacties tussen verschillende niveaus binnen het organisme, en tussen organisme en omgeving.

De muziek van het leven wordt in- en uitgeleid door filosoof Jos de Mul. Hij geeft een begrijpelijk en helder overzicht van de moderne evolutieleer en genetica, plaatst Nobles belangwekkende boek in de context van actuele debatten over de beperkingen van het neodarwinisme, en bespreekt de implicaties daarvan voor ons mensbeeld.

Denis Noble (1936) is emeritus hoogleraar van de University of Oxford en bioloog en fysioloog, en een van de bedenkers van de systeembiologie.

‘verrassend eenvoudig te lezen…. Het kan iedereen worden aanbevolen die is geïnteresseerd in het fundament van het leven.’
– Science Magazine

‘zeer aansprekend’
– The Guardian

Possible printings. On 3D printing, database ontology and open (meta)design

Jos de Mul. Possible printings. On 3D printing, database ontology and open (meta)design. In: B. van den Berg, S. van der Hof & E. Kosta (eds.) 3D Printing: Legal, Philosophical and Economic Dimensions - Information Technology and Law Series. The Hague: T.M.C. Asser Press, 2016, 87-98.

3D printing can be approached from a number of different disciplinary angels, as it has possible implications for a great variety of human practices, ranging from the organization of economic production to the domain of legal and regulatory issues. In my talk I will focus on 3D printing from yet another angle: design, more particularly the perspective of open design. In Fabricated: The New World of 3D Printing, Lipson and Kurman claim no less than that 3D will  cause “a revolution in the way we make and design things, because of the close connection between the software design of an object […] and its physical manifestation”.[2] Although we should be somewhat skeptical when the word “revolution” in the often hyperbolic discourse on information and communication technologies, it is obvious that 3D printing has the potential to bring about important changes in many domains, including the  world of design. Especially because of its open character, 3D printing challenges traditional design practices. In this chapter, I will investigate some of the implications of the database ontology, which characterizes the open design of 3D printing.

In the announcement of the 2010 Amsterdam conference Redesigning Design, which was organized by Creative Commons Netherlands, Premsela, Dutch Platform for Design and Fashion, and Waag Society, and which resulted in the book Open Design Now. Why design cannot remain exclusive[3]  the present situation in the world of design was described as follows:  “The design industry is going through fundamental changes. Open design, downloadable design and distributed design democratize the design industry, and imply that anyone can be a designer or a producer”. The subtext of this message seems to be that open design - for reasons of brevity I will use this term as an umbrella for the aforementioned developments, thus including downloadable, distributed design and the possibility to  recombine modules to personalized designs and to 3D print them at home or in a specialized shop around the corner– is something intrinsically good, something we should promote. Though my general attitude towards open design is a positive one, I think we should keep an open eye for the obstacles and pitfalls, in order to avoid that we will throw out the designer baby along with the bath water.

This chapter consists of three sections. First I will present a short sketch of open design. As this concept has quite some different connotations and, for that reason, is prone to conceptual confusion, it might be useful to illuminate this tag cloud of connotations. In this first part, I will also summarize some of the objections that can be (and has been) directed against open design.

Database Identity: Personal and Cultural Identity in the Age of Global Datafication

Jos de Mul, Database Identity: Personal and Cultural Identity in the Age of Global Datafication. in: Wouter de Been, Payal Aurora and Mireille Hildebrandt (Eds.), Crossroads in New Media, Identity and Law. The Shape of Diversity to Come. Personal and Cultural Identity in the Age of Global Datafication. Basingstoke/New York: Palgrave Macmillan, 2015, 97-118. 

This volume brings together a number of timely contributions at the nexus of new media, politics and law. The central intuition that ties these essays together is that information and communication technology, cultural identity, and legal and political institutions are spheres that co-evolve and interpenetrate in myriad ways. Discussing these shifting relationships, the contributions all probe the question of what shape diversity will take as a result of the changes in the way we communicate and spread information: that is, are we heading to the disintegration and fragmentation of national and cultural identity, or is society moving towards more consolidation, standardization and centralization at a transnational level? In an age of digitization and globalization, this book addresses the question of whether this calls for a new civility fit for the 21st century.

Jos de Mul, to begin with, takes the issue of identity head-on in his contribution. He argues that new networked communication technologies are leading to a datafication of identity. New ICTs are transforming traditional ‘narrative identity’ into a more plastic form of ‘database identity.’ Identity as the product of a linear development, as an outgrowth of a particular personal or group history – the bread and butter of the imagined community – is on the wane. Increasingly identity is broken up into machine-readable elements and stored in digital memory banks. This allows for an endless combination and re-combination of features. By itself this process does not necessarily result in a world of freedom and play, however. Although database identities allow for an extraordinary range of choice and are well suited to the freedom and flexibility of postmodern culture, there is a great deal of uniformity in the forms that database identities actually take. Hence, De Mul also addresses the standardization of identity in the prefabricated formats of social media, underlining the new entrapments of the digital age.

 

L’identité de base de données. Identité personnelle et culturelle à l’ère de la mise en données du monde

Jos de Mul. L’identité de base de données. Identité personnelle et culturelle à l’ère de la mise en données du monde. In Severo Marta & Romele Alberto (eds.) Traces numériques et territoires. Paris: Presses des Mines/ParisTech, 2015, 87-108.

Introduction [1]

Le 27 février 2004, j’ai pris part au débat plutôt passionné qui agitait les Pays-Bas sur le multiculturalisme en publiant un essai dans le NRC Handelsblad, un des grands quotidiens néerlandais [2]. Cet article commençait par la brève description d’une jeune Arabe qui, quelques mois auparavant, passait près de moi glissant sur des rollers dans la station de métro Kralingse Zoom à Rotterdam. Elle semblait être étudiante et se rendre, tout comme moi, à l’Université Érasme. Vêtue d’un sarouel bouffant et d’un t-shirt arborant un smiley, et portant un petit sac à dos, sa tête était couverte d’un foulard d’où dépassait le cordon de l’oreillette de son téléphone portable. Lorsqu’elle fut assez proche de moi, je pus capter quelques bribes de la conversation qu’elle menait, dans cet étrange mélange d’arabe et de néerlandais mâtiné d’un fort accent de Rotterdam, avec une amie, pour autant que je puisse le deviner au ton de la discussion. Pareille image d’une jeune musulmane patinant sur des rollers était assez inattendue en 2004. Pourtant, à en croire un des articles parus récemment sur le site Web de la communauté turque aux Pays-Bas, la pratique du roller connaît un succès grandissant chez les jeunes filles musulmanes néerlandaises [3]. De plus, cette pratique tendrait à gagner en popularité dans des cercles musulmans plus orthodoxes. En avril 2012, les amateurs de patinage artistique en Italie ont eu la faveur de voir Zahra Lari être la première patineuse venue du Golfe à évoluer en niqab.

La raison pour laquelle je commençais mon essai de 2004 par cette image pittoresque d’une jeune musulmane en rollers tenait à ce qu’elle était la proclamation vivante d’une identité personnelle et culturelle dans une société postmoderne. Elle se situait manifestement au-delà de l’opposition qui avait paralysé le débat néerlandais sur le multiculturalisme pendant de nombreuses années, à savoir : l’opposition entre le fait de conserver sa propre identité et celui de s’adapter à la culture néerlandaise. Dans le présent chapitre, je souhaite examiner plus avant l’identité postmoderne à l’aune de deux perspectives tendant à s’entremêler de plus en plus fortement : la globalisation et la mise en données (datafication). Je vais défendre la thèse que notre jeune musulmane de Rotterdam à rollers avec son téléphone portable incarne à la perfection ce type d’identité qui est élaborée par cette mise en données globale, caractéristique de la société postmoderne.

Ce chapitre se décompose en quatre parties. Premièrement, je vais traiter les notions d’identité personnelle et d’identité culturelle, en mettant en relief le rôle crucial des récits narratifs et des traditions. Avec ce contexte en vue, je procéderai à une critique de l’opposition stérile entre multiculturalisme et monoculturalisme, pour défendre au lieu de cela une position interculturaliste. Puis, je distinguerai entre les différents modes par lesquels les traditions sont constitutives respectivement des identités prémodernes, modernes et postmodernes. Dans la dernière partie, je porterai mon attention sur le rôle que joue la mise en données dans la construction d’une identité postmoderne. Je défendrai la thèse que les bases de données, telles que nous les trouvons installées dans les médias sociaux grand public comme Facebook, transforment de plus en plus l’identité narrative des personnes et cultures des âges prémodernes et modernes en ce que l’on pourrait appeler une identité de base de données (database identity). Dans les identités de bases de données, nous trouvons d’un côté certains aspects d’identités narratives radicalisées et, à l’inverse, d’autres aspects qui semblent être transformés en une forme culturelle purement et simplement différente. En lien avec le débat récent sur les big data, et en prenant Facebook comme exemple central, mes réflexions porteront sur certains des avantages et inconvénients de la mise en données et de la corrélationalisation de notre identité.

The syntax, pragmatics and semantics of life

Jos de Mul. The syntax, pragmatics and semantics of life. Reading Dilthey in the light of contemporary biosemiotics, in: Christian Damböck, Hans Ulrich Lessing (Hrsg.): Dilthey als Wissenschaftsphilosoph. Freiburg: Verlag Karl Alber, 2016, 156-175.
1. Auflage erscheint: 2016
ca. 288 Seiten, Gebunden
ca. € 29,-
ISBN: 978-3-495-48728-0

Die Dilthey-Forschung der letzten Jahre hat Dilthey tendenziell von dem Bild einer rein „kontinentalen“ Philosophie der Hermeneutik des Lebens weggerückt. Vielmehr war sein Wissenschaftsverständnis holistisch und einem umfassenden Erfahrungsbegriff verpflichtet. Statt Geistes- und Naturwissenschaften einander entgegenzusetzen, brachte er eine empiristisch eingestellte akademische Philosophie auf den Weg. 
Mit Beiträgen von Christian Damböck, Gottfried Gabriel, Helmut Johach, Gudrun Kühne-Bertram, Hans-Ulrich Lessing, Sebastian Luft, Rudolf A. Makkreel, Jos de Mul, Ernst Wolfgang Orth, Helmut Pulte und Kurt Walter Zeidler.
 
Herausgeber:
 
Prof. Dr. Hans-Ulrich Lessing lehrt Philosophie an der Ruhr-Universität Bochum. Er ist Mitglied der Dilthey-Forschungsstelle und Mitherausgeber der Gesammelten Schriften und des Briefwechsels von Dilthey.

Christian Damböck ist FWF-researcher am Institut Wiener Kreis der Universität Wien und Leiter des dort angesiedelten Forschungsprojekts "Wilhelm Dilthey und Rudolf Carnap".

 

The game of life

Jos de Mul. The Game of Life: Narrative and Ludic Identity Formation in Computer Games.  In: Lori Way (ed.), Representations of Internarrative Identity. New York: Palgrave Macmillan, 2015.

Representations of Internarrative Identity is based upon Ajit Maan's breakthrough theory of Internarrative Identity, which deals with one's sense of self as expressed in personal narrative, connecting the formation of identity with life experiences. This book is the first extensive examination of the adaptive qualities of Maan's work within diverse areas of scholarship and practice, including cultural studies, gender studies, computer gaming, and veterinary medicine. United by their research application of Maan's theory, these scholars demonstrate the far-reaching implications of Internarrative Identity.



Philosophical Anthropology 2.0. Reading Plessner in the Age of Converging Technologies

Jos de Mul. Philosophical Anthropology 2.0. In: Jos de Mul. (ed.), Plessner's Philosophical Anthropology. Perspectives and Prospects. Amsterdam/Chicago: Amsterdam University Press/Chicago University Press, 2014, 457-475.


Introduction

The aim of this chapter is to demonstrate the relevance of Helmuth Plessner’s philosophical anthropology in the twenty-first century. In the first part of this chapter, I will argue that the heydays of philosophical anthropology in the first half of the twentieth is closely connected with the (Darwinian) naturalization of the worldview. Whereas the debate on naturalization resulted in an unfruitful opposition between ‘greedy reductionism’ and a no less ‘greedy transcendentism,’ Plessner’s philosophical anthropology, presented in his magnum opus Die Stufen des Organischen undderMensch (1928), offered a promising ‘third way.’

In the second part of this chapter, I will discuss some of the objections that have been raised in the course of the twentieth century against the alleged essentialism and anthropocentrism of the project of philosophical anthropology, and which, at least according to the critics, suggest that philosophical anthropology has to face the same fate as its subject ‘man,’ which - to use the often quoted metaphor of Foucault - is about to be “erased like a face drawn in the sand at the edge of the sea” (Foucault 1970, 387). I will argue that, although Plessner is far from being a hardboiled essentialist or a defender of anthropocentrism, the critiques invite a revision of at least some elements of Plessner’s philosophical anthropology in order to make room for a necessary reflection upon the challenges we face at the beginning of the twenty-first century.

In the third and last part of my chapter, I will argue that such a revi­sion is especially needed in light of neo-Darwinism and the converging technologies that are intertwined with it. These technologies promise - or threaten, depending on one’s perspective - to give Foucault’s ‘End of Man’ a material turn. While classical Darwinism challenged the human place in cosmos mainly in theoretical terms, converging technologies like genetic modification, neuro-enhancement and electronic implants, have the po­tential to ‘overcome’ Homo sapiens sapiens as we know it in a more radical, practical sense.[1] This creates within us a certain urge towards fundamental post-essentialist and post-anthropocentric human self-reflection. The claim I will underpin is that Plessner’s anthropology still offers a fruitful starting point for the development of this ‘philosophical anthropology 2.0.’ I will demonstrate this by a critical re-interpretation of Plessner’s three ‘anthro­pological laws’ in light of the aforementioned converging technologies.

Artificial by Nature. An introduction to Plessner's Philosophical Anthropology

Jos de Mul. Artificial by Nature. An introduction to Plessner's Philosophical Anthropology. In: Jos de Mul. (ed.), Plessner's Philosophical Anthropology. Perspectives and Prospects. Amsterdam/Chicago: Amsterdam University Press/Chicago University Press, 2014, 11-37.

 

 

‘Aan deze zijde van de utopie’

Jos de Mul, ‘Aan deze zijde van de utopie’. De wijsgerige antropologie van Helmuth Plessner, Inleiding in: Carola Dietze, Helmuth Plessner, leven en werk. Rotterdam: Lemniscaat, 2014.

De Duitse filosoof en socioloog Helmuth Plessner (1892-1985) is een van de boeiendste intellectuelen uit de twintigste eeuw. Hij leverde een essentiële bijdrage aan de wijsgerige antropologie en de sociologie. Tijdens de Weimarrepubliek keerde Plessner zich tegen de radicale ideologieën van links en rechts. Nadat hij in 1933 als ‘half-jood’ van de universiteit van Keulen werd verwijderd, emigreerde hij naar Nederland en doceerde er aan de universiteit van Groningen, totdat hij in 1943 door de Duitse bezettingsmacht opnieuw werd ontslagen.
De laatste oorlogsjaren moest hij onderduiken.

Na de oorlog kreeg Plessner eerst zijn Groningse leerstoel terug en daarna, in 1951, werd hij benoemd als hoogleraar in het Duitse Göttingen.Hij werd vooral bekend door zijn in ballingschap
geschreven boek Die verspätete Nation, een historische analyse van de vraag waarom Duitsland vatbaar was voor het nationaal-socialisme. Zijn gedachtegang zou na de oorlog veel invloed krijgen.

It takes three to tango. Over de tragische dimensie van Europa

Jos de Mul, It takes three to tango. Over de tragische dimensie van Europa, in: Ronald Tinnevelt (red.), Europa. Op zoek naar een nieuw elan. Nijmegen: Valkhof Pers, 2014, 177-192.

“Het veroverde Griekenland veroverde haar onbeschaafde veroveraar en bracht de kunsten in het landelijke Latium.”

Horatio
 

Waar is Europa? Wanneer is Europa? Wat is Europa?

Wie vraagt naar de Europese cultuur wordt al snel geconfronteerd met enkele basale, maar lastig te beantwoorden vragen. Dat wordt al duidelijk als we de simpele vraag stellen waar Europa nu precies ligt. Dat hangt samen met het onderscheid tussen staat en natie. Spreken we over de EU, een bundeling van onafhankelijke en soevereine lidstaten, dan is er een precies, zij het nogal veranderlijk antwoord te geven. Bestond de EEG bij oprichting in 1958 uit 6 lidstaten, dat aantal is steeds verder gegroeid en sinds de toetreding van Roemenië en Bulgarije in 2007 bestaat wat nu de EU heet uit niet minder dan 27 lidstaten. En het is onwaarschijnlijk dat het daar bij zal blijven.

Het gaat me hier echter niet om de grenzen van de EU, maar naar die van de Europese cultuur. Die vragen hangen natuurlijk wel samen. In de discussie over de mogelijke toetreding van Turkije tot de EU gaat het immers ook, en niet in de laatste plaats, om de vraag of Turkije wel of niet tot de Europese cultuur behoort. Op die vraag is gezien het heterogene, open en daardoor veranderlijke karakter van de Europese cultuur geen enkelvoudig antwoord mogelijk. In de discussies over het Turkse lidmaatschap wordt vaak de nadruk gelegd op de verschillende religieuze tradities. Dat is inderdaad een belangrijk verschil. Maar daarbij mag niet vergeten worden dat het christendom en de islam allebei wortels in het jodendom bezitten, en dat de geschiedenis van Turkije nauw verbonden is met die van de huidige lidstaten van de EU. Als het om Europa gaat wordt – de Grieken voorop – graag verwezen naar de Griekse Oudheid als de bakermat van de Europese cultuur. Daarbij wordt vaak vergeten dat die Griekse cultuur voor een belangrijk deel tot ontwikkeling kwam aan de Ionische kunst van wat nu Turkije heet. Thales woonde in Milete en Herakleitos zag alles stromen (panta rhei) in Efese. En ook door het Rijk van Alexander de Grote, het Byzantijnse en het Otto- maanse Rijk (dat zich op haar hoogtepunt tot aan Wenen uitstrekte), is Turkije deel van de Europese geschiedenis.

De vraag wanneer Europa is, is al even lastig te beantwoorden. Is Europa een herinnering? Een realiteit uit het verleden, uit de tijd dat er nog Europese Rijken bestonden, zoals het Romeinse Rijk en de keizerrijken van Karel de Grote en Napoleon? Of ligt Europa juist in de toekomst, in het moment dat de economische, juridische, poli- tieke en culturele integratie van de EU is voltooid? Of is Europa misschien veeleer een utopie, een mythische gestalte, zoals de bevallige Europa uit de Griekse mythologie, de mooie prinses uit de stad Sidon (in het huidige Libanon), die door Zeus naar Kreta wordt ontvoerd om er de liefde mee te bedrijven, waaruit vervolgens de oudste cultuur van Europa, de Minoïsche, ontspringt? De oorsprong ligt immers altijd elders.

De vragen naar het waar en wanneer van Europa voeren onvermijdelijk naar een derde vraag: wat is nu eigenlijk het Europa waarnaar we op zoek zijn? In feite is dit de meest fundamentele vraag, aangezien we onze zoektocht naar de grenzen van Europa in ruimte en tijd pas kunnen aanvangen als we op zijn minst enige notie hebben van waar we nu eigenlijk naar op zoek zijn, of dat nu een verleden of toekomstige realiteit is, of een mythische gestalte.

De grandeur van de technologie (in het Geschenk van de Maand van de Filosofie)

Geschenk van de Maand van de Filosofie

Dit jaar wordt u voor het eerst een Geschenk van de Maand van de Filosofie aangeboden: een gratis e-book met fragmenten uit recente Nederlandstalige filosofietitels die het thema van de Maand op verrassende wijze belichten. Dit e-book wordt u aangeboden door een uniek samenwerkingsverband van de filosofie-uitgevers Boom, Klement, Lemniscaat, Octavo en Vantilt. Zij hebben uit hun fondsen een verzameling tekstfragmenten geselecteerd, sommige reeds verschenen, andere nog niet eerder gepubliceerd, die het thema steeds weer op een bijzondere manier aan de orde stellen. Samen bieden zij u een staalkaart van het denken over mens en techniek in binnen- en buitenland. De 24 tekstfragmenten zijn verdeeld over 5 delen, die de verhouding tussen mens en techniek elk op een andere manier belichten.

Van Jos de Mul is onder de titel 'De grandeur van de technologie'  en fragment opgenomen uit zijn boek De domesticatie van het noodlot. De wedergeboorte van de tragedie uit de geest van de technologie. Van dit boek is eind maart 2014 een Amerikaanse editiue verschenen bij de State University of New York Press (SUNY): Destiny domesticated. The Rebirth of Tragedy Out of the Spirit of Technology.  Het gratis eBook kunt u downloaden door op de 'Lees meer' link hieronder te klikken en vervolgens op de PDF link op de volgende bladzijde.

约•德•穆尔:《论(生物)技术崇高》,雷礼锡译, 载范明华、黄有柱主编

约•德•穆尔:《论(生物)技术崇高》,雷礼锡译, 载范明华、黄有柱主编:《美学与艺术研究》第5辑,武汉:武汉大学出版社,2014年,第175~185页。

Jos de Mul, "Lun (Sheng Wu) Ji Shu Chong Gao" (The (Bio)technological Sublime), trans. by Lei Li-xi, in Research of Aesthetics and Art (Mei Xue Yu Yi Shu Yan Jiu), Vol. 5, edited by Fan Ming-hua & Huang You-zhu, Wuhan: Wuhan University Press, 2014, 175-185. 

 

论(生物)技术崇高 [荷]约·德·穆尔 著 雷礼锡 译

如果说崇高概念以前习惯用于表明人类主体感到努力代表自然所体现的不足,那么后现代境遇——其中自然本身已被淡忘——业已产生一种崇高感,人类发现自身与自己的造物相对立 戴尔·查普曼 引言

自从18世纪中叶美学作为哲学的一门特殊学科出现[],其历史就体现了两个明显趋向,体现了(后)现代艺术与文化作为一个整体的独特发展。一种趋向是,美学的发展表现为审美范畴的显著分化和增加。早期的美学主要集中在美的范畴,19世纪初至今宽泛的新的审美概念已经出现,如崇高、讽刺、滑稽、荒诞、平庸。毫无疑问,这一发展反映了现代艺术自身的发展,它不停地扩大审美经验和表达的领域。美的艺术成了“永不再美的艺术”。

Homo ludens 2.0: Play, Media and Identity

Valerie Frissen, Jos de Mul, and Joost Raessens. Homo ludens 2.0: Play, Media and Identity, in Judith Thissen, Robert Zwijnenberg and Kitty Zijlmans (eds.), Contemporary Culture. New Directions in Art and Humanities Research. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2013, 75-92.
 

Foreplay

Immense est le domaine du jeu.  (Emile Benveniste)

A spectre is haunting the world - the spectre of playfulness. We are witnessing a global “ludification of culture”. Since the 1960s, in which the word “ludic” became popular in Europe and the United States to designate playful behaviour and artefacts, playfulness has increasingly become a mainstream characteristic of our culture. Perhaps the first thing that comes to mind in this context is the immense popularity of computer games, which, as far as global sales are con­cerned, have already outstripped Hollywood. According to a recent study in the United States, 8 to 18 year olds play computer games on average for one hour and a half each day on their consoles, computers and handheld gaming devices (including mobile phones).1 This is by no means only a Western phenomenon. In South Korea, for example, about two-thirds of the country’s total population frequently plays online games, turning computer gaming into one of the fastest- growing industries and “a key driver for the Korean economy”.2Although perhaps most visible, computer game culture is only one manifesta­tion of the process of ludification that is penetrating every cultural domain.3 In our present experience economy, for example, playfulness not only characterizes leisure time (fun shopping, game shows on television, amusement parks, playful computer and Internet use), but also domains that used to be serious, such as work (which should chiefly be fun nowadays), education (serious gaming), poli­tics (ludic campaigning) and even warfare (video games like war simulators and interfaces). According to Jeremy Rifkin, “play is becoming as important in the cultural economy as work was in the industrial economy”.4 In ludic culture, sociologist Zygmunt Bauman argues, playfulness is no longer restricted to child­hood, but has become a lifelong attitude: “The mark of postmodern adulthood is the willingness to embrace the game whole-heartedly.”5 Bauman’s remark sug­gests that in postmodern culture identity has become a playful phenomenon too.In this article we want to re-visit Johan Huizinga’s Homo ludens (1938) to reflect on the meaning of ludic technologies in contemporary culture. First we will analyze the concept of “play”. Next, we will discuss some problematic aspects of Huizinga’s theory, which are connected with the fundamental ambigu­ities that characterize play phenomena, and reformulate some of the basic ideas of Huizinga. On the basis of this reformulation we will analyze the ludic dimen­sion of new media and sketch an outline of our theory of ludic identity construc­tion.

Destiny Domesticated, or Five Not-So-Easy Ways to Tame Fate

Jos de Mul. Destiny Domesticated, or Five Not-So-Easy Ways to Tame Fate, in Frank van der Stok (ed.). Daan Paans: Letters of Utopia. Breda: The Eriskay Connection, 2013, 145-157.

Fate. Sooner or later it knocks at everyone’s door. In many different ways. It can enter our lives gradually in the guise of an incurable disease or spring on us suddenly in the guise of an unexpected oncoming car in our lane. It can befall us from the outside like a devastating tsunami, or loom up from within like an all-consuming jealousy. Fate can happen unintentionally, or be done to us – or another person – on purpose. It comes in the horrible guise of war and the intoxicating appeal of an addiction. It is painful when it happens to us, and often even more painful when it befalls someone we love. Without wanting it our frail happiness is continuously interrupted by fatal events. And even when we are lucky enough to avoid grand catastrophes in our lives, in the end we inevitably lose our loved ones and we, ourselves die. While fate inescapably befalls us we find it hard to bear that thought. It is a burden that we cannot carry, but that we also cannot shed.

eLife. From biology to technology and back again

Jos de Mul, eLife. From biology to technology and back again, in P. Bruno and S.Campbell (Eds.), The Science, Politics and Ontology of Life-Philosophy. London: Bloomsbury, 2013, 93-107.

One of the most striking developments in the history of the sciences over the past fifty years has been the gradual moving towards each other of biology and computer science and their increasing tendency to overlap. Two things may be held responsible for that. The first is the tempestuous development of molecular biology which followed the first adequate description, in 1953, of the structure of the double helix of the DNA, the carrier of hereditary information. Biologists therefore became increasingly interested in computer science, the science which focuses, among other things, on the question what information really is and how it is encoded and transferred. No less important was that it would have been impossible to sequence and decipher the human genome without the use of ever stronger computers. This resulted in a fundamental digitalization of biology. This phenomenon is particularly visible in molecular biology, where DNA-research increasingly moves from the analogical world of biology to the digital world of the computer.[1]

In their turn, computer scientists have become increasingly interested in biology. One of the highly promising branches of computer science which has developed since the 1950s was the research into artificial intelligence and artificial life. Although the expectations were high – it was predicted that within some decades computers and robots would exist whose intelligence would exceed by far that of man – success remained limited to some specific areas, in spite of the spectacular development of information technologies in the past decades. It is true that, more than fifty years later, we have computers which can defeat the chess world champion, but in many areas toddlers and beetles still perform better than the most advanced computers. Top down programming of artificial intelligence and artificial life turned out to be much less simple than expected. This not only resulted in the fact that computer scientists started to study in depth the fundamental biological question what life basically is, but it also inspired them to use a bottom up approach, which consists of having computers and robots develop ‘themselves’ in accordance with biological principles.

Understanding Nature. Dilthey, Plessner and biohermeneutics

Jos de Mul, Understanding nature. Dilthey, Plessner and biohermeneutics. In:G. D’Anna, H. Johach, E. S. Nelson, Dilthey, Anthropologie, und Geschichte. Würzburg: Königshausen & Neumann, 2013, 459-478.

Wilhelm Dilthey, der Begründer der Philosophie der Geisteswissenschaften, starb am 1. Oktober 1911 in Seis am Schlern (Südtirol). Zum Gedenken an seinen 100. Todestag trafen sich Hauptvertreter der internationalen Dilthey-Forschung zu einem Symposion „Anthropologie und Geschichte“ in Meran vom 26. September bis zum 1. Oktober 2011. Mit der Titelgebung verband sich die Idee zu überprüfen, wie weit Diltheys Denken für heutige anthropologische Fragestellungen und die aus der gesellschaftlichen Globalisierung resultierenden Probleme von Diversität und Universalität fruchtbar zu machen ist. 
Die Herausgeber Giuseppe D´Anna ist Professor für Philosophie an der Università degli Studi di Foggia/Italien. Helmut Johach, Dr. phil., ist Mitherausgeber von Diltheys Gesammelten Schriften, Bd. XVIII und XIX. Eric S. Nelson ist Associate Professor am Departement of Philosophy der University of Massachusetts in Lowell/USA.

In Dilthey’s Lebensphilosopie, anthropology and history are closely connected. As Dilthey himself states in an often quoted remark: »Was der Mensch sei, sagt nur die Geschichte«.[1] However, for Dilthey history exclusively means cultural history. In order to develop a proper understanding of the historical condition of man, we should take natural history into account as well. After all, as a psycho-physical unity, Homo sapiens sapiens is the historical product of a complex interplay between both natural and cultural developments. Moreover, in the age of the life sciences, natural and cultural history seem to breach into one each other with an ever increasing tendency. Biotechnologies such as genetic modification, pathway engineering and genome transplantation transform organisms into cultural artifacts; and in the attempts to create artificial life (arguably the holy grail of synthetic biology), cultural artifacts increasingly display qualities that used to be restricted to organic life.

In the following, I will argue that Dilthey’s hermeneutics, especially his analysis of the triad Erlebnis, Ausdruck, and Verstehen, still offers a fruitful starting point for the development of a biohermeneutics that not only deals with human understanding and interpretation of human beings, (inter)actions and artefacts, but which also includes the understanding and interpretation of and by non-human agents. However, the fact that Dilthey, in his later hermeneutical writings often makes a rather dogmatic distinction between nature and culture, at first sight seems to be a serious obstacle for the development of a Dilthey-inspired biohermeneutics. For example, Dilthey explicitly denies the possibility of a human understanding of plant life: »Bedeutung oder Wert kann etwas nicht haben, von dem es kein Verstehen gibt. Ein Baum kann niemals Bedeutung haben« (GS VII, 259). The possibility of understanding or interpretation by non-human agents is not even considered by Dilthey. Despite that, I will argue that Dilthey’s later hermeneutic writings do contain some clues for the development of a biohermeneutics. I will further develop these clues with the help of the biophilosophy of Plessner and with reference to some recent developments in systems biology and neuropsychology.[2]

Ma, mateloosheid, metafoor, methode, monomanie

Jos de Mul, Ma, mateloosheid, metafoor, methode, monomanie. In R. de Brabander, P. Molendijk, T. Rahimy, S. van Tuinen (red.). Voorstellen tot werkelijkheid. Het denken en doen van Henk Oosterling. Rotterdam: Trichis, 2012.

Als in een spiritualitijd van hier en nu de schijn heilig wordt verklaard, dan in ieder geval inzoverre afstand wordt genomen van een schijnheiligheid die het Andere slechts tolereert, omdat dit niets bedreigt. En als dit leven in de heiligheid van de schijn een affirmatie is van de kunst-matige kwaliteit van een bestaan aan de grenzen van de waarheid, dus daar waar de waarde van de waarheden wordt beproefd, dan opent die niet-plaats zich als een afgrond die het nu en later, het hier en dat wat zich aan gene zijde ervan uitstrekt met elkaar verbindt. Het is in deze nimmer af te sluiten ruimte, dat de val van de metafysica plaats vindt en de tuimeling, die leven heet, een weg moet vinden.
(Oosterling, Door schijn bewogen, 650)

Collaboratie of zelfdestructie is geen keuze. Ze komen samen in wat ik een hypokritiek noem: een kritiek die zichzelf ondermijnt in het besef dat ze even noodzakelijk als onmogelijk is. (Oosterling, Radicale middelmatigheid, 13)

Kan dat, schrijven over - het denken, het leven van- Henk Oosterling? Is het mogelijk een dialoog aan te gaan met Henks kunst-matige teksten? Is het gepast in een feestbundel de middelmatigheid ervan te bevragen? Kan men Henk überhaupt kritiseren? Hoewel dat bij een gesprek met Henk altijd een reële mogelijkheid blijft, doel ik hier niet in de eerste plaats op het fysieke gevaar dat iemand loopt wanneer hij Henk tegenspreekt (zeker voor differentiedenker laat Henk de ander - met de kleine letter a – in een gesprek opvallend weinig ruimte), maar veeleer op de ‘afgrondelijke’ methodologische problemen waarvoor een dergelijke onderneming de criticus stelt.

PedoBot® is niet boos, maar wel verdrietig (en soms opgewonden)

Jos de Mul. PedoBot® is niet boos, maar wel verdrietig (en soms opgewonden). Over intelligente robots, emoties en sociale interactie. In J.B. de Jong (red.), Kenniskamer Intelligente Robots, 56-63. Den Haag: Ministerie van Veiligheid en Justitie en Rathenau Instituut, 2011.

Look David, I can see you’re really upset about this. I honestly think you ought to sit down calmly, take a stress pill, and think things over.

HAL

Tot voor kort troffen we robots, behalve in sciencefiction romans en films, vooral aan in de fabriek. De industriële robot is daaruit inmiddels niet meer weg te denken. Schoorvoetend maakt de robot nu echter ook zijn entree in de publieke en private ruimte, waardoor hij als actor gaat deelnemen aan het menselijk verkeer. Daarvoor zijn allerlei nuttige toepassingen te bedenken, maar er zijn ook uiteenlopende gevaren en maatschappelijke en ethische vraagstukken mee verbonden. Indien we de robot op een succesvolle wijze met mensen laten interacteren, dan zullen ze niet alleen intelligent moeten zijn, maar ook goed met emoties om moeten kunnen gaan.

The technological sublime

Jos de Mul. The technological sublime. In: Koert van Mensvoort and Hendrik-Jan Grievink (eds.), Next Nature. Nature Changes Along With Us. Barcelona/New York: Actar, 144-148.

The sublime is an aesthetic concept of ‘the exalted,’ of beauty that is grand and dangerous. Through 17th and 18th century European intellectual tradition, the sublime became intimately associated with nature. Only in the 20th century, did the technological sublime replace the natural sublime. Have our sense of awe and terror been transferred to factories, war machines, and the unknowable, infinite possibilities suggested by computers and genetic engineering?

De groteske reductie. Of: wat ik van Oudemans heb afgeleerd

Jos de Mul. De groteske reductie. Of: wat ik van Oudemans heb afgeleerd. In: H. van Kampen en T.E. Jaroszek (red.), Th.C.W. Oudemans. 60, Leiden: Instituut voor Wijsbegeerte, 2011, 
155-161.

Tekst, beeld, spraak, communicatie, vriendschap, liefde en haat zijn gedigitaliseerde databestanden. Wie daarbuiten zoekt naar iets onberekenbaars, iets geestelijks, iets emotioneels, iets cultureels, die zoekt vergeefs en geeft nogmaals blijk van de aanzuigende werking van de grote reductie.

Wouter Oudemans 

Niet zozeer als poging tot communicatie, uit vriendschap, liefde of haat, maar als eerbetoon aan ‘Oudemans’ denken’ voldoe ik graag aan het verzoek om ter gelegenheid van Th.C.W. Oudemans’ zestigste verjaardag een korte bespiegeling aan dat denken te wijden. Op het gevaar af daardoor in filosofologisch vaarwater te verzeilen, zal ik dat doen aan de hand van twee van de voorbeeldvragen die Hadewijck van Kampen bij haar uitnodiging voorlegde: “Wat heeft u van Oudemans geleerd?” en “Waar heeft Oudemans het bij het verkeerde eind?” In het geval van deze bijzondere jubilaris, zo zal ik betogen, raken deze vragen elkaar, zonder geheel samen te vallen. Dat is althans mijn ervaring.

Redesigning Design

Jos de Mul. Redesigning Design. InBas van Abel, Lucas Evers, Roel Klaassen, and Peter Troxler. Open Design Now. Why Design Cannot Remain Exclusive. Amsterdam: Bis Publishers, 2011, 34-39.

The title of my talk today is “Redesigning (open) design” and the subtitle reads “Applying database ontology”. Let me start explaining this title, the question I want to address this afternoon and the answer I’m going to defend. One of the themes of Picnic 2010 is Redesigning design, of which (Un)limited Words and the (Un)limited Design Awards Ceremony are also part. In the program of Picnic 2010 the theme Redesigning Design is introduced as follows: “The design industry is going through fundamental changes. Open design, downloadable design and distributed design democratize the design industry, and imply that anyone can be a designer or a producer”. The subtext of this message seems to be that open design - for reasons of brevity I will use this term as an umbrella for the aforementioned developments, thus including downloadable design and distributed design – is something intrinsically good, so that we should promote it. Though my general attitude towards open design is a positive one, I think we should keep an open eye for the obstacles and pitfalls, in order to avoid that we will throw out the (designed) baby along with the bath water.

My talk consists of three parts. First I will present a short sketch of open design. I realize that most of you will be familiar with open design, probably even more familiar than I am, but as this concept has quite some different connotations and for that reason is prone to conceptual confusion, it might be useful to illuminate this tag cloud of connotations. In this first part, I will also summarize the main objections that can be (and has been) directed against open design.

Just like the other members of the ‘open movement’, such as open source software, open science, and open technology (as we will see, especially the open biology movement is an interesting example within this context), open design is strongly connected with the development of the computer and the internet. For that reason, in order to gain a deeper insight in both the chances and the pitfalls of open design, we should study the fundamental characteristics of the digital domain. In the second part of my talk I will give a sketch of the database ontology, the ABCD of computing, that underlies the digital domain. And finally, in the third part of my talk I will investigate some of the implications of this database ontology for the world of design. I will argue that in order to develop the positive aspects of open design without falling into the pitfalls, the designer should not so much give up his activities as a designer, but rather should redesign these activities. The designer of the future has to become a database designer, a meta-designer, who does not design objects, but rather a design space in which unskilled users are able to design their objects in a user-friendly way.

Iedere tragedie vraagt om een zondebok

Jos de Mul. Iedere tragedie vraagt om een zondebok. In: Jos Lamé (red.), Spookrijders in de zorg. Delft, Eburon, 2011, 59-63.

Kleine apologie voor een zwakke rechtspraak

In september 2004 werd Nederland opgeschrikt door de gruwelijke dood van de driejarige peuter Savanna. Haar lijkje werd bij toeval door de politie gevonden in de kofferbak van haar moeders auto, toen die met haar toenmalige vriend op weg was haar te begraven. Het zes maanden oude zusje van Savanna zat op de achterbank. Uit het onderzoek dat volgt blijkt dat Savanna vermoedelijk door verstikking om het leven is gekomen. Haar moeder had het 'snotverkouden' kind een washandje in de mond gestopt en haar mond met een zwachtel dichtgesnoerd, zodat het kind de prop niet kon verwijderen. Het bleek echter niet de enige mogelijke doodsoorzaak. Savanna bleek voorafgaand aan haar dood ook aan de hals te zijn opgetild, geslagen en gekneveld onder een bed gelegd. Ook zat haar lichaam vol blauwe plekken en had ze diverse inwendige bloeduitstortingen. Bovendien was het kind ernstig ondervoed. Ze woog nog geen elf kilo en haar bloedsuikerspiegel bleek gevaarlijk laag.

Remote control. Human autonomy in the age of computer-mediated agency

Bibi van den Berg and Jos de Mul. Remote control. Human autonomy in the age of computer-mediated agency. In: Mireille Hildebrandt and Antoinette Rouvroy (eds.) Autonomic Computing and Transformations of Human Agency. Philosophers of Law meeting Philosophers of Technology. London: Routledge, 2011, 46-63.

Jos de Mul and Bibi van den Berg contend that to a considerable extent, human action has always been ‘remote controlled’ by internal and external factors which are beyond individuals’ control. They argue that it is the reflection on such remote control a posteriori that allows for a ‘reflexive appropriation’ of these factors as our own motivators. The question they thus raise is what difference autonomic computing makes at this point and under what circumstances it will either strengthen or hinder human agency, defined in terms of ‘reflexive appropriation’. 

De afstandsbediening van de autonomie. Computergemedieerd handelen en morele verantwoordelijkheid

Jos de Mul en Bibi van den Berg. De afstandsbediening van de autonomie. Computergemedieerd handelen en morele verantwoordelijkheid. In Marli Huijer en Martijntje Smits (red.), Moralicide. Nieuwe morele vocabulaires voor technologie, Kampen: Klement, 2010, 36-54.

Je est un autre. Arthur Rimbaud

Mensen hebben van oudsher instrumenten, machines en media gebruikt om hun handelen te versterken en het bereik ervan uit te breiden. Speren en knotsen maakten het de prehistorische mens mogelijk dieren te vangen die anders te snel of te sterk zouden zijn, het schrift stelt ons in staat onze gedachten vast te leggen in een extern opslagmedium en dankzij de telefoon kunnen we spreken met personen die fysiek afwezig zijn. Alle alfa-, betà- en gammatechnologieën zijn in zekere zin ‘tele-technologieën’ (Weibel, 1992): ze helpen de mens afstanden in ruimte en tijd te overbruggen en op afstand controle uit te oefenen over de levenloze en levende natuur en de samenleving. De door technische middelen bewerkte actio in distans vergroot de actieradius van het menselijk handelen, en daarmee ook het bereik van de menselijke autonomie en morele verantwoordelijkheid.

Naarmate in de moderne cultuur de menselijke leefwereld definitief transformeerde van biotoop tot technotoop, drong zich echter ook steeds sterker de vraag op of de moderne technologie de menselijke autonomie niet op fundamentele wijze ondermijnt. De moderne mens is steeds afhankelijker en volgens dystopische denkers zelfs slaaf geworden van de technologie (zie bijvoorbeeld: Ellul, 1990). Dit beeld is verontrustend, omdat de morele verantwoordelijkheid voor het ontwerpen, maken en gebruiken van technologieën nog altijd bij de mens ligt.

Met de ontwikkeling van ‘autonome computers’– een verzamelnaam voor elkaar deels overlappende computertoepassingen als ubiquitous computing, ambient intelligence, artificial intelligence, artificial life, en converging technologies – is zelfs onze morele verantwoordelijkheid niet langer vanzelfsprekend. Aan autonome computers kan meer en meer een bepaalde mate van handelingssubjectiviteit (agency) worden toegeschreven. Daarmee dichten we computers ook een morele verantwoordelijkheid toe. Als gevolg daarvan leveren autonome computers een belangrijke (en misschien wel cruciale) bijdrage aan de door velen gevreesde moralicide van de mens.

In dit hoofdstuk zullen we betogen dat dit schrikbeeld ongegrond is, aangezien het uitgaat van een misleidende tegenstelling van menselijke subjectiviteit en technische objectiviteit. We zullen argumenteren dat ‘autonome computers’ de menselijke handelingssubjectiviteit niet noodzakelijk aantasten, maar onder bepaalde omstandigheden zelfs versterken, zoals technische artefacten dat altijd al hebben gedaan. De vraag die we ons moeten stellen is dus niet of autonome computers de menselijke handelingsubjectiviteit bedreigen, maar onder welke condities zij onze subjectiviteit en autonomie ondergraven dan wel ondersteunen. Daartoe dienen we een moreel vocabulaire te ontwikkelen dat recht doet aan de intieme relatie die er bestaat tussen menselijke handelingssubjectiviteit en technische artefacten. Laat ons bij wijze van oefening de afstandbediening van onze politieke autonomie eens uit elkaar schroeven.

Dataïsme. Het kunstwerk in het tijdperk van zijn digitale recombineerbaarheid

Jos de Mul. Dataïsme. Het kunstwerk in het tijdperk van zijn digitale recombineerbaarheid. In J. Swinnen (red.), Anders zichtbaar. Brussel: VUB Press 2010, 264-276.

1. Inleiding

Kunstenaars, van de prehistorische grotschilder tot aan de samplende computerkunstenaar, hebben altijd gebruik gemaakt van media. Media – het woord hier gebruikt in de brede betekenis van ‘middelen om informatie over te dragen’[1]  - zijn nooit neutraal. Ten minste vanaf Kants Copernicaanse omwenteling weten we dat menselijke ervaring mede geconstitueerd en gestructureerd wordt door de specifieke aard van onze zintuigen en ons verstand. En sinds de zogenaamde linguïstische en mediatische wending beseffen we bovendien dat ook de media waarvan onze zintuigen en verstand gebruik maken een belangrijke configurerende rol spelen in de ervaring van de buitenwereld, onze medemensen en onszelf (Münker, Roesler, & Sandbothe, 2003; De Mul, 2008a). De esthetische ervaring vormt hierop geen uitzondering.  Artistieke media zijn interfaces die niet alleen de verbeelding van de kunstenaar mede vormgeeft, maar die ook het kunstwerk en de esthetische receptie op fundamentele wijze raakt.

In deze bijdrage zal ik nader ingaan op de manier waarop de computer, en meer in het bijzonder de culturele vorm van de database de hedendaagse esthetische ervaring constitueert en structureert. Mijn uitgangspunt is Walter Benjamins beroemde essay ‘Het kunstwerk in het tijdperk van zijn mechanische reproduceerbaarheid’, dat in 1936 voor het eerst werd gepubliceerd (in het Frans) in het Zeitschrift für Sozialforschung. In dit epochale essay onderzoekt Benjamin onder meer hoe de mechanische reproductie het kunstwerk transformeert. Zijn stelling is dat in deze ontologische transformatie de cultwaarde van het kunstwerk wordt vervangen door een tentoonstellingswaarde. De these die ik in het volgende zal verdedigen is, ten eerste,  dat in het tijdperk van de digitale recombineerbaarheid de database het ontologische model vormt voor het kunstwerk, en, ten tweede, dat in deze transformatie de tentoonstellingswaarde wordt vervangen door wat we manipulatiewaarde zouden kunnen noemen.

Introduction (in: Gimme Shelter. Global discourses in aesthetics)

Jos de Mul and Renée van de Vall. Introduction. In Jos de Mul and Renée van de Vall (eds.), Gimme Shelter. Global discourses in aesthetics. In: Online Series in Aesthetics. International Association of Aesthetics, 2010.

Database architecture

Jos de Mul. Database architecture. In Jos de Mul and Renée van de Vall (eds.), Gimme Shelter. Global discourses in aesthetics.In: Online Series in Aesthetics. International Association of Aesthetics, 2010.

Romantiek. Discussie tussen Jörg Heider en Jos de Mul

Jos de Mul. Romantiek. Discussie tussen Jörg Heider en Jos de Mul. In C. Vesters (Ed.), Now is the Time: Kunst en theorie in de 21ste eeuw. Rotterdam: NAI Publishers, 2009, 186-187.

Radicale romantiek. Kunst in het tijdvak van het technologisch sublieme

Jos de Mul. Radicale romantiek. Kunst in het tijdvak van het technologisch sublieme. In C. Vesters (Ed.), Now is the Time: Kunst en theorie in de 21ste eeuw. Rotterdam: NAI Publishers, 2009, 167-175.

Verzoening met het noodlot. Essay ter gelegenheid van de opening Maand van de Filosofie

Jos de Mul. Verzoening met het noodlot. Essay ter gelegenheid van de opening Maand van de Filosofie. Website Maand van de Filosofie.

Awesome technologies

Jos de Mul. Awesome technologies. in: Curtis Carter (ed.) Art and Social Change. International Yearbook Of Aesthetics. Volume 13. Milwaukee: Marquette University, 2009, 120-139.

De kunstmatig intelligente overheid

Jos de Mul. De kunstmatig intelligente overheid. In Center for Public Innovation, De intelligente overheid. Rotterdam: Center for Public Innovation, 39-44.

The Work of Art in the Age of Digital Recombination

Jos de Mul. The work of art in the age of digital recombination. In J. Raessens, M. Schäfer, M. v. d. Boomen, Lehmann and S. A.-S. & Lammes (eds.), Digital Material: Anchoring New Media in Daily Life and Technology. Amsterdam: Amsterdam University Press, May 2009, 95-106.

Artists, from the prehistoric painters who engraved and painted figures on cave walls to new media artists whose work depends on computer technologies, have always used media. Media, used here in the broad sense as ‘means for presenting information’[1], are not innocent means. Ever since Kant’s Copernican revolution, we know that experience is constituted and structured by the forms of sensibility and the categories of human understanding, and after the so-called linguistic and mediatic turns in philosophy, it is generally assumed that media play a crucial role in the configuration of the human mind and experience. Media are interfaces that mediate not only between us and our world (designation), but also between us and our fellow man (communication), and between us and ourselves (self-understanding). Aesthetic experience is no exception: artistic media are interfaces that not only structure the imagination of the artist, but the work of art and the aesthetic reception as well.[2]

In this paper I aim to contribute to this reflection by analyzing the way the computer interface constitutes and structures aesthetic experience. My point of departure will be Walter Benjamin‘s ‘The work of art in the age of mechanical reproduction‘,  first published in the Zeitschrift  für Sozialforschung  in 1936. In this epochal essay Benjamin investigates how mechanical reproduction  transforms the work of art, claiming that in this ontological transformation  the cult value, which once characterized the classical work of art, has been replaced by exhibition value. The thesis I will defend in this paper is, firstly, that in the age of digital recombination, the database constitutes the ontological model of the work of art and, secondly, that in this transformation the exhibition value is being replaced by what we might call manipulation value.

Pagina 1 van 4